Elk kind krijgt er in de eerste jaren wel een paar. Vlekjes, koorts, een hangerig kind en de vraag: moet ik hier iets mee? Hieronder de bekendste kinderziektes op een rij, met per ziekte hoe je het herkent, hoe lang het duurt en wanneer je de huisarts belt. De meeste zijn onschuldig en gaan vanzelf over.
Waterpokken, de vijfde en de zesde ziekte en hand-, voet- en mondziekte worden veroorzaakt door virussen. Krentenbaard en roodvonk komen van bacteriën. Dat verschil is praktisch: tegen een bacterie kan een antibioticum helpen, tegen een virus niet. Bij de meeste kinderziektes is uitzieken dus het enige wat je doet, en gaat het om verlichting van de klachten.
Waterpokken
Waterpokken begint vaak met verkoudheid, waarna er overal rode plekjes en blaasjes ontstaan, ook in de mond en op de hoofdhuid. Die blaasjes jeuken flink, gaan open en worden korstjes. Negen van de tien mensen krijgen het in hun kindertijd. Gemiddeld duurt het een week, de korstjes blijven langer zitten.
Tegen het virus zelf kun je niets. Het gaat erom dat je kind niet krabt, want opengekrabde blaasjes geven littekens en kunnen gaan ontsteken. Knip de nagels kort, en gebruik bij kinderen vanaf twee jaar eventueel een verzachtende lotion. Bel de huisarts als de plekjes gaan ontsteken, als je kind erg ziek is, of als je zelf zwanger bent en nooit waterpokken hebt gehad.
Krentenbaard
Krentenbaard is een besmettelijke huidinfectie door een bacterie. Het begint meestal als een opengekrabd plekje rond de mond of de neus, waarna er blaasjes ontstaan met de kenmerkende geelbruine korstjes. Het komt vooral voor bij kinderen van 2 tot 12 jaar en duurt een tot drie weken.
Houd de plekjes schoon en droog en laat je kind er niet aan zitten. Bij krentenbaard is het verstandig altijd de huisarts te bellen: die kan een crème of, bij een uitgebreide vorm, antibiotica voorschrijven. Meld het ook op school of het kinderdagverblijf, want het gaat snel rond.
Pseudokroep
Pseudokroep is een virusontsteking van de bovenste luchtwegen. De slijmvliezen rond de stembanden zwellen op, wat een blaffende hoest en een gierende ademhaling geeft. Het komt voor van 0 tot 6 jaar, vooral in het najaar, en de klachten zijn ’s avonds en ’s nachts het hevigst. Vaak gaat er een verkoudheid aan vooraf.
Het ziet er beangstigend uit, en juist daarom: blijf zelf rustig en stel je kind gerust. Angst maakt de benauwdheid erger. Rechtop houden helpt, en frisse buitenlucht wordt door veel ouders als prettig ervaren. Stomen met warme, vochtige lucht helpt niet. Bel de huisarts of de huisartsenpost als je kind erg benauwd blijft, uitgeput raakt, blauw rond de lippen wordt of als je het zelf niet meer aankunt. De arts kan een middel geven dat de zwelling snel vermindert.
Roodvonk
Roodvonk komt van een bacterie en begint vaak plotseling: keelpijn, koorts, geen eetlust, pijnlijke halsklieren, soms buikpijn of overgeven. Daarna komt een fijne, ruwe rode uitslag die aanvoelt als schuurpapier, vooral in de hals, oksels en liezen. De wangen worden rood terwijl de huid rond de mond juist bleek blijft. De tong is eerst wit en wordt na een paar dagen rood en bobbelig: de frambozentong.
Het komt meestal voor tussen 3 en 12 jaar. Koorts en uitslag verdwijnen binnen een week tot tien dagen, waarna de huid kan vervellen, vooral aan handen en voeten. Zorg voor rust en laat je kind veel drinken. Neem contact op met de huisarts als je kind erg ziek is; er kan een antibioticum nodig zijn. Houd je kind daarna nog een paar weken in de gaten en bel opnieuw bij dikke gewrichten, dikke oogleden, donkere urine of aanhoudende lusteloosheid.
Vijfde en zesde ziekte
Dit zijn twee verschillende virusziektes die op elkaar lijken. De vijfde ziekte komt vooral voor tussen 4 en 10 jaar en geeft opvallend rode wangen, alsof je kind een klap heeft gehad, gevolgd door een kantachtige uitslag op armen en benen. De zesde ziekte treft vooral kinderen van 6 maanden tot 2,5 jaar: eerst een paar dagen hoge koorts, en juist als die zakt komen de vlekjes.
Beide gaan vanzelf over en je hoeft er niets aan te doen. De vlekjes zijn vijf tot tien dagen zichtbaar en kunnen na een warm bad of in de zon weer even opvlammen. Ben je zwanger en is er de vijfde ziekte in de omgeving? Neem dan contact op met je huisarts of verloskundige, want dat virus kan gevolgen hebben voor het ongeboren kind.
Hand-, voet- en mondziekte
Pijnlijke rode plekjes en blaasjes in de mond en op handen en voeten, vaak met milde koorts. Vooral bij kinderen van 1 tot 5 jaar. Het geneest binnen twee weken vanzelf.
En verder
Tegen een aantal ernstiger kinderziektes wordt je kind ingeënt via het Rijksvaccinatieprogramma: bof, mazelen, rodehond, difterie, kinkhoest, tetanus, polio, hepatitis B, Hib, pneumokokken en meningokokken.
Daarnaast zijn er de gewone kwalen die geen echte kinderziektes zijn: verkoudheid, oorpijn, koorts, buikgriep. Ook daar geldt meestal uitzieken, met genoeg drinken als belangrijkste aandachtspunt.
Wanneer bel je altijd?
- Je kind is jonger dan drie maanden en heeft koorts.
- Je kind is suf, moeilijk wakker te krijgen of reageert anders dan normaal.
- Je kind is benauwd of ademt snel.
- Je kind drinkt niet meer of plast veel minder.
- Er zijn kleine bloeduitstortinkjes onder de huid die niet wegdrukken met een glas. Bel dan direct.
- Je vertrouwt het niet. Dat is een geldige reden op zich.
