Dat een bevalling pijn doet, verrast niemand. Hoeveel pijn, en waar precies, kan niemand vooraf zeggen. De een komt in een soort roes terecht, de ander loopt vast in een cirkel van pijn en niet meer kunnen ontspannen. In Nederland kun je altijd om pijnstilling vragen, ook als je dat niet in je bevalplan hebt gezet. Hieronder staat wat er is en wat elke vorm doet.
Eerst: pijnstilling zonder medicijnen
Voor sommige vrouwen is dit genoeg, en het kan ook thuis. Denk aan bewegen en van houding wisselen, een warme douche of bad, massage, ademhalingstechnieken, een TENS-apparaat of steun van je partner en verloskundige. Wat er ook helpt: goed weten wat er gebeurt en het gevoel houden dat je zelf iets te zeggen hebt.
Steriel waterinjecties
Een minder bekende optie. Er worden vier kleine injecties met steriel water net onder de huid van de onderrug gegeven. Dat prikt kort maar flink, en verlicht daarna vooral de rugpijn tijdens de weeën. Het heeft geen effect op de baby en kan ook buiten het ziekenhuis gegeven worden.
De ruggenprik
De ruggenprik geeft van alle vormen de beste pijnstilling. Een anesthesioloog brengt via een dun slangetje in de onderrug verdoving toe rond de zenuwen die de pijn doorgeven. Je krijgt hem in het ziekenhuis en je blijft dan onder bewaking van monitoren.
Voordelen: het werkt goed en het werkt door zolang je het nodig hebt. Je blijft helder en de baby merkt niets van het medicijn.
Nadelen en aandachtspunten:
- Je benen worden zwaar of verdoofd, waardoor rondlopen niet meer gaat.
- Je krijgt vaak een infuus en een blaaskatheter.
- Je bloeddruk kan dalen, en je kunt koorts krijgen. Bij koorts wordt vaak voor de zekerheid onderzoek bij de baby gedaan.
- Bij een deel van de vrouwen duurt de uitdrijving iets langer en is er wat vaker hulp nodig bij de geboorte.
- Een enkele keer ontstaat er achteraf hoofdpijn die een paar dagen aanhoudt.
Bij een keizersnede wordt meestal spinale anesthesie gebruikt, een vergelijkbare prik die sneller en korter werkt.
Remifentanil via een pompje
Remifentanil is een sterke, morfineachtige pijnstiller die je via een infuus krijgt. Bijzonder is dat je zelf op een knop drukt wanneer je een wee voelt aankomen. Het middel werkt heel kort, drie tot vijf minuten, en is daarna weer uit je lichaam.
Voordelen: je houdt zelf de regie, je benen blijven gewoon werken en het is sneller te regelen dan een ruggenprik.
Nadelen: het werkt minder goed dan een ruggenprik. Ongeveer 13% van de vrouwen vindt het onvoldoende en vraagt alsnog om een ruggenprik. Meestal geeft het twee tot vier uur goede verlichting en daarna neemt het effect af. Je kunt er suf en misselijk van worden en je ademhaling kan trager worden, dus je krijgt continu bewaking van je zuurstofgehalte.
Lachgas
Lachgas adem je zelf in via een mondstuk of masker, op het moment dat je een wee voelt komen. Het haalt de scherpste randen van de pijn af en maakt je wat loom. Het werkt snel en is ook snel weer uitgewerkt, en je kunt gewoon blijven bewegen. Het neemt de pijn niet weg, dus verwacht er geen wonderen van. Niet elk ziekenhuis biedt het aan, dus vraag het na.
Pethidine
Pethidine is een injectie in de bil of het bovenbeen. Het werd vroeger veel gegeven, maar wordt tegenwoordig meestal afgeraden: bij een groot deel van de vrouwen werkt het onvoldoende tegen de pijn van de weeën. Daarnaast gaat het door de placenta, waardoor de baby slaperiger wordt en na de geboorte moeite met ademen kan hebben.
Hoe kies je?
Je hoeft nu niets definitief vast te leggen. Wat wel helpt:
- Vraag na wat jouw ziekenhuis aanbiedt. Lachgas en steriel waterinjecties zijn niet overal beschikbaar, en 24 uur per dag een anesthesioloog paraat is niet vanzelfsprekend.
- Bespreek het vooraf met je verloskundige. Ook als je van plan bent het zonder te doen. Dan weet je wat er kan als het anders loopt.
- Bedenk dat je van gedachten mag veranderen. Om pijnstilling vragen is geen falen en geen zwakte. Het is een van de dingen die er zijn.
- Houd rekening met wachttijd. Een ruggenprik is niet binnen vijf minuten geregeld.
Op Thuisarts.nl staat een keuzehulp waarin de opties naast elkaar staan. Die is fijn om samen met je partner door te lopen, ruim voor de bevalling.
